Jak się nie wypalić w zawodzie, w domu, w życiu?

Psycholog radzi: Wypalenie zawodowe najczęściej definiowane jest jako utrata energii, witalności, obniżenie nastroju i spadek zaangażowania. Niebezpieczeństwo wypalenia jest wyższe w zawodach, gdzie obowiązują wysokie wymagania związane z nieprecyzyjnymi oczekiwaniami lub brakiem odpowiednich zasobów. Wypalenie pojawia się w sytuacjach zagrożenia utraty pracy, gdy pracownik jest bezsilny, bezradny, kiedy nie ma się kontroli i gdy praca wymaga od nas stałej gotowości. Zawody o wysokim poziomie wypalenia, to: pracownicy socjalni, psycholodzy, kontrolerzy ruchu lotniczego, pracownicy linii produkcyjnych oraz dentyści. Wypalenia możemy także doznawać w domu i w naszym związku. Grupą społeczną z najwyższym odsetkiem wypalenia są „pełnoetatowe” gospodynie domowe z dwójką lub większą liczbą małych dzieci.

Wypalenie jest procesem fazowym, nie pojawia się nagle. Pierwsze objawy wypalenia to stwierdzenie, że większa część naszych działań jest wyczerpująca, a nie ożywcza. Kolejne objawy wypalenia to, na poziomie fizycznym: przedłużające się zmęczenie, wyczerpanie, apatia, dolegliwości somatyczne, „uczucie ciężkiego ciała”. Na poziomie społecznym: izolacja, drażliwość w kontaktach z bliskimi. Na poziomie intelektualnym: trudności w koncentracji i uwadze, unikanie działań wymagających myślenia, przesuwanie terminów, zwiększenie ilości wykonywanych biernych czynności, np. oglądanie telewizji. Na poziomie emocjonalnym to obojętność, poczucie bycia wykorzystywanym przez innych, nuda, brak chęci rozwoju. Pojawiają się wątpliwości co do siebie i swoich wartości. Najczęściej podejmujemy działania dopiero, gdy zaczynamy doświadczać uczucia bezsensu, zaczynamy wątpić w to co jest dla nas dobre i ważne, a te objawy zawsze poprzedzone są symptomami z poprzednich poziomów.

Kiedy doświadczasz syndromu wypalenia najlepiej zacznij prowadzić „dzienniczek obserwacji”, w którym będziesz zapisywać codzienne czynności i zaznaczać, które z nich były dla ciebie ożywcze, które wyczerpujące, a które neutralne. Prawdopodobnie równowaga przesunięta będzie w kierunku dużej ilości czynności wyczerpujących. Kolejnym krokiem jest ustanowienie innej równowagi, w której w ciągu dnia będzie więcej czynności ożywczych. Czasami trzeba wprowadzić nowe działania lub zmodyfikować te, które wcześniej nas wyczerpywały.

Do czynności ożywczych należą: odpowiednio zrównoważona dieta, ćwiczenia fizyczne, odpowiednia ilość snu (7-8 godzin), rozpoczęcie nowego hobby, powiedzenie sąsiadowi „dzień dobry”J, zaplanowanie wyjazdu, spędzanie czasu z rodziną, relaks, kino, dobra książka, koncert, zrobienie czegoś nowego, na co wcześniej nie było czasu, śpiewanie, tańczenie. Można zmienić coś w swoim wyglądzie - może wizyta u fryzjera lub kosmetyczki? Każdy z nas może zbudować sobie listę czynności ożywczych i wprowadzać je, kiedy tylko dostrzeże że równowaga zaczyna się wahać.

Dobra wiadomość o wypaleniu jest taka, że jest ono całkowicie odwracalne, a nawet możliwe do uniknięcia.

tekst: Monika Pająk-Kowalska

Gabinet Psychologiczny Self